Święto Smoczych Łodzi – główne święto lata w Chinach

Chińczycy witają lato jasno, głośno, z rozmachem. Początek lata oznacza starożytny święto "podwójnej piątki" Duanwu (chiń. 端午, pinyin Duānwǔ), które obchodzą 5. dnia 5. miesiąca księżycowego. W 2019 roku ten dzień przypada na 7 czerwca, a mieszkańcy Państwa Środka będą świętować i bawić się od 7 do 9 czerwca - tradycyjnie co roku (od 2007 roku) w święto "podwójnej piątki" rząd przyznaje ludziom trzy dni wolne.

Na Zachodzie święto Duanwu jest znane jako "Święto Smoczych Łodzi" - jedną z głównych tradycji święta są wyścigi stylizowanych łodzi. Długie i wąskie łodzie przedstawiają jaskrawe, kolorowe smoki, taka łódź może pomieścić 10 lub 20 osób. Na rufie znajduje się sternik, a na przodzie łodzi siedzi bębniarz. Uderzając w bęben, on nadaje rytm wioślarzom. Aby wziąć udział w wyścigach, nie trzeba mieć specjalnego przygotowania sportowego, co więcej, nie ma ograniczeń wiekowych. Dlatego zawsze jest wiele osób chętnych do udziału w tych zawodach. Wyścigi wioślarskie odbywają się na dystansie od 200 m do 2 km. To wesołe i głośne wydarzenie, które odbywa się w całych Chinach.

Skąd więc pochodzi ta starożytna tradycja? Festiwal Duanwu jest obchodzony już od ponad dwóch tysięcy lat. Tego dnia w Chinach wspomina się słynnego chińskiego poety i patriotycznie nastawionego polityka Qu Yuan, który żył w okresie Walczących Królestw (okres od V do II wieku p.n.e.) i był ministrem na dworze królestwa Chu. Legenda mówi, że Qu Yuan, oskarżony o kłamstwo przez swojego rywala, został wygnany ze stolicy królestwa. Będąc na wygnaniu, bardzo przeżywał los swojego narodu, a kiedy stolica Chu została zdobyta przez królestwo Qin, nie mogąc znieść cierpień spowodowanych wojnami i upadkiem swojego kraju, 5. dnia 5. miesiąca księżycowego popełnił samobójstwo, rzucając się do rzeki Milo (która znajduje się na terenie współczesnej prowincji Hunan). Według legend, ludzie bardzo kochali swojego byłego ministra, a chłopi próbowali go uratować, gorliwie poszukując go na łodziach. Uderzali głośno w wodę wiosłami i bębnili w bębny, aby odstraszyć ryby i duchy rzeczne od ciała Qu Yuana, a także wrzucali do wody kłębki gotowanego ryżu, aby ryby skupiły się na tym pokarmie. Ciała legendarnego poety nigdy nie znaleziono. Według legendy, jakiś czas później duch Qu Yuana objawił się jego bliskim, opowiadając, że zabił go rzeczny smok. Duch Qu Yuana poprosił swoich przyjaciół o odstraszenie smoka - musieli wrzucić do rzeki kłębki ryżu owinięte w jedwab. Każdego roku po śmierci poety ludzie oddawali mu hołd, przypominając go w dniu jego śmierci i wrzucając do rzeki ryż, który później zaczęli zawijać w liście trzciny - tak narodziło się rytualne danie o nazwie zongzi, którym tego dnia częstują się wszyscy mieszkańcy Państwa Środka. Każdego roku w rocznicę śmierci poety ludzie wsiadali na łodzie i powtarzali rytualne poszukiwania ciała Qu Yuana, ale już z zamiarem oddania hołdu i szacunku legendarnemu patriocie. Później łodzie zaczęto dekorować w kształcie smoków, a pływanie na łodziach przekształciło się w zawody wioślarskie.

Mimo że podstawą Festiwalu Duanwu jest tragedia, z czasem przekształcił się on w wielkie święto nadejścia lata. Podczas święta odbywają się masowe jarmarki, ludowe zabawy, przedstawienia. Tancerze i tancerki przebierają się w odpowiednie stroje i prezentują tańce lwów i smoków. Wystrzeliwuje się dużą ilość petard. Bardzo ciekawe jest tradycyjne danie na Święto Smoczych Łodzi - zongzi. Są to kłębki gotowanego ryżu, które owija się w liście trzciny lub bambusa i wiąże jaskrawymi nitkami. Roladki z ryżem mają ściśle trójkątny kształt na południu Chin i cylindryczny - na północy. Liście bambusa lub trzciny nie są jadalne - są twarde. Ale przekazują swój aromat i specyficzny smak ryżu. We współczesnych Chinach do ryżu dodaje się nadzienie - może to być mięso, żółtko kacze, słodka pasta z bobu, kandyzowane owoce. W północnych prowincjach Chin nadzienia są zwykle słodkie. Na południu Chin zongzi faszeruje się boczkiem, lokalnymi kiełbaskami, mięsem, korzeniem lotosu lub taro, kasztanami wodnymi, grzybami i wieloma innymi produktami popularnymi w kuchni narodowej. Tego dnia zongzi jedzą wszyscy - w każdym lokalu gastronomicznym można spotkać najróżniejsze zongzi. W sklepach w tym czasie sprzedaje się wiele zongzi w kolorowych, jaskrawych opakowaniach, które można kupić i podarować rodzinie lub przyjaciołom. Jeśli to danie jest przygotowywane w domu - cała rodzina bierze udział w procesie. Część zongzi tego dnia tradycyjnie wrzuca się do rzeki.

ŚwiętoFestiwal Duanwu jest również związany z początkiem gorącego lata, a więc z początkiem możliwych chorób sezonowych. Aby uniknąć tego, wiele chińskich rodzin nadal przestrzega różnych przesądnych rytuałów mających na celu „odpędzenie zła”, które w każdym regionie są inne. Na przykład, zawiesza się przy wejściu do domu pęczki ziołowych leków, które mają na celu odpędzenie złych duchów i ochronę gospodarzy przed chorobami. Dla dzieci plecie się bransoletki z pięciu kolorowych nici, które mają chronić je przed nieszczęściami i przynosić szczęście. W pierwszy dzień lata po święcie, kiedy zacznie padać deszcz, należy zdjąć bransoletki i wyrzucić je do kałuży. Rodzice i krewni również dają dzieciom jaskrawe, pięciokolorowe jedwabne woreczki, które napełniają suszonymi ziołami. Takie woreczki powinny być zawieszane na szyi. Dzieci uczą się robić strzały i łuki i strzelać z nich. Na czołach dzieci rysuje się hieroglify- talizmany. Na obie skrzydła drzwi domu wiesza się obrazy z wizerunkiem Zhong Kui, namalowanym czerwoną farbą, łapiącym demony - według chińskiej mitologii, jest to władca demonów, duch, który zagraża demonom i chroni drzwi. Wielu Chińczyków bierze kąpiele w ziołach leczniczych, aby oczyścić swoje ciało „od zła”, dokładnie sprzątają w mieszkaniu, oczyszczając przestrzeń, a także piją specjalne „zdrowe” wino do oczyszczenia ciała i ducha.

Święto Łodzi Smoczych obchodzone jest nie tylko w Chinach, ale także na Tajwanie, w Hongkongu, Singapurze, a także w tych krajach azjatyckich, gdzie są chińskie społeczności. Ponadto, zawody na pięknych „smoczych” łodziach swoją kolorystyką i rozmachem, radością i uroczystością przyciągają coraz więcej obcokrajowców z Zachodu. W wielu amerykańskich, australijskich i europejskich miastach nadmorskich odbywają się podobne zawody, towarzyszące wielkim świętowaniom. Zawody łodziarskie zostały nawet włączone do programu World Games. W 1991 roku w Hongkongu powołano Międzynarodową Federację Łodzi Smoczych (Dragonboat), która jest organem kierującym tym zespołowym sportem wodnym. W 2018 roku Federacja liczyła już 74 kraje (nasz kraj również jest na tej liście).

Jeśli masz okazję odwiedzić Chiny podczas Festiwalu Łodzi Smoczych, wrażenia z tego święta pozostaną z tobą na zawsze. Chiny to kraj, który bardzo ceni sobie starożytne tradycje we wszystkich sferach życia, starannie przekazując je z pokolenia na pokolenie. A to święto to okazja, aby się z nimi zetknąć.