Tybetańska kuchnia

Tybet to jedno z najbardziej zadziwiających i pięknych miejsc na Ziemi. Przez wiele wieków kontynuuje ono budzenie podziwu swoim urokiem natury, tajemniczością, unikalną kulturą i specyficznym nauczaniem religijnym. Tybet jest uważany za Świętą Ziemię, na której skupia się wiele Miejsc Mocy. Ten region Azji Centralnej zawsze był bardzo atrakcyjny dla turystów z całego świata.

W tym artykule porozmawiamy o kuchni tybetańskiej jako części unikalnej starożytnej kultury Tybetu.

Ten region, jako strategicznie ważne terytorium, położone na granicy Indii i Chin, bogate w pełne wody rzeki, surowce mineralne i inne zasoby naturalne, o wysokiej atrakcyjności turystycznej, ma skomplikowaną historię. Od połowy XX wieku Tybet został siłą przyłączony do Chińskiej Republiki Ludowej i oficjalnie nazwany Tybetańskim Regionem Autonomicznym. Tybetańczycy bardzo negatywnie zareagowali na narzucenie postępu i zmiany ich stylu życia. Jednak zachowali skarby swojej kultury i starannie dbają o dziedzictwo przodków.

Kuchnia tybetańska jest bardzo oryginalna, charakterystyczna i specyficzna. Jest to ciekawe przeplatanie lokalnych tradycji kulinarnej, które kształtowały się przez wieki, z indyjskimi i nepalskimi, czyli tradycjami sąsiednich państw, gdzie mieszka duża liczba Tybetańczyków. Mimo że główną religią lokalnej ludności jest buddyzm tybetański, wegetarianizm nie jest tak powszechny, jak można by przypuszczać. Jest to związane z wielowiekowymi tradycjami jedzenia potraw mięsnych, co z kolei wynika z trudności z uprawą warzyw ze względu na krajobraz.

Koźlęcina, mięso jaka, baranina - podstawa wielu mięsnych potraw w kuchni tybetańskiej. Mleko kóz i dri (samic jaka) jest używane do przygotowania masła, sera, jogurtu i innych produktów mlecznych. Produkty na bazie mleka dri i kóz są powszechnie dostępne nie tylko w Tybecie, ale także w Nepalu, Indiach, Mongolii, a nawet w Chinach. Przy okazji, tradycje przygotowywania tybetańskiego jogurtu, nazywanego przez miejscowych mieszkańców "sho", liczą już ponad 1000 lat. Ze względu na to, że mleko dri jest znacznie tłustsze niż krowie, produkty mleczne i fermentowane na jego bazie charakteryzują się wysoką zawartością tłuszczu, "śmietankowością" i wartością odżywczą. Produkty mleczne w Tybecie są po prostu niezastąpione.

Z mięsa Tybetańczycy przygotowują sycące zupy z dodatkiem warzyw, makaronu lub klusek (zresztą, do zup często dodaje się różne tybetańskie sery), smażą je z warzywami, duszą lub gotują z przyprawami, przygotowują w garnkach, dodają do nadzienia dla pierogów i smażonych ciastek, przygotowują z mięsa różne kiełbasy, w tym krwiste i wątrobiane. Szczególnie lubiane są smażone jagnięce nogi, smażone żeberka, duszone z ziemniakami i przyprawami mięso. Tybetańczycy bardzo lubią też suszone mięso, pokrojone przed suszeniem na długie paski, - to bardzo popularna zimowa przekąska, obok języka jaka. Specjalny smak potrawom nadają przyprawy i zioła - w kuchni tybetańskiej najbardziej popularne są czosnek, ziarna gorczycy, kolendra, kmin rzymski i pieprz.

Bardzo ciekawe jest słynne tybetańskie codzienne przysmak tsampa. Robi się go z prażonej mąki jęczmiennej (głównej uprawy zbożowej w kuchni tybetańskiej). Prażenie nadaje mące przyjemny orzechowy smak. Mąkę jęczmienną mieszają z niewielką ilością herbaty z masłem, a powstałą masę formują w kule i jedzą rękami. Czasami do masy dodaje się kawałki sera lub po prostu cukier. Tsampa to prosta przekąska na co dzień, jedzą ją większość Tybetańczyków. Jest łatwa do zabrania ze sobą, doskonale zaspokaja głód. Nieodłącznym towarzyszem tsampy jest słony herbata z masłem, mieszkańcy piją ten napój przez cały dzień. Tradycje picia takiej herbaty trwają już wiele wieków, sycący i odżywczy napój daje energię do pracy fizycznej. Co więcej, w chłodne zimowe dni doskonale rozgrzewa. Tybetańczycy bardzo lubią też pić słodką herbatę z mlekiem.

Innym napojem, szeroko rozpowszechnionym w kuchni tybetańskiej, jest jęczmienne piwo Chang. Na to piwo często zaprasza się gości, poza tym ten słaboalkoholowy napój odgrywa ważną rolę w niektórych rytuałach religijnych. Piwo Chang pije się przez bambusową słomkę.

W kuchni tybetańskiej ważne miejsce zajmują makaron i ziemniaki. Natomiast ryż, w przeciwieństwie do wielu krajów azjatyckich, nie jest tu szczególnie popularny, a uprawia się go niewiele. Rano i w ciągu dnia Tybetańczycy jedzą najsmaczniejszeNajpopularniejszym miejscowym chlebem jest balep, który podaje się jako przekąskę do głównego posiłku. Istnieje wiele różnych rodzajów chlebów i placków. Jednym z ulubionych dań prawie wszystkich Tybetańczyków są lokalne pierogi Momo, które tradycyjnie gotuje się na parze, rzadziej - smaży. Wypełnień do tych pierogów jest wiele, od mięsnych (zgodnie z starożytnymi tradycjami), przez ziemniaczano-mięsne, aż po warzywne (wegetariańskie). Momo zazwyczaj macza się w pikantnym sosie chili i często popija się mocnym mięsnym bulionem. Z pierogami Momo przygotowuje się zupy. Dodaje się do nich także grzyby. Ponadto, Tybetańczycy lubią smażyć grzyby z masłem i solą, przygotowywać na ich bazie odżywcze buliony, dodawać je do duszonych dań z mięsem i warzywami. Zresztą, zupy i buliony to wieczorne jedzenie dla Tybetańczyków, tradycyjnie jedzą je na kolację. Śniadaniem jest zazwyczaj tsampa lub różne kasze, a na obiad jedzą mięso, warzywa, makaron, pierogi, smażone pierogi z mięsem, chleb, produkty mleczne i różne przekąski. Natomiast owoce morza w Tybecie raczej nie znajdziesz.

Wpływ kuchni chińskiej na tybetańską nie jest zbyt duży. W restauracjach w dużych miastach Tybetu podaje się dania chińskie - głównie syczuańskie. Przysmaki z Państwa Środka są nieco bardziej popularne niż dania zachodnie i jedzenie w stylu fusion - wszystko to lokalni uważają za nie więcej niż modne tendencje. Tybetańczycy dokładają wszelkich starań, aby zachować swoją kulturę i tożsamość narodową, w tym swoją unikalną kuchnię.